Invloed van Fijnstof op de gezondheid

Gezondheidseffecten van fijnstof kunnen optreden door langdurige blootstelling aan lagere concentraties. Levenslange blootstelling in deze vorm kan leiden tot blijvende gezondheidseffecten zoals verminderde longfunctie, verergering van luchtwegklachten en vroegtijdige sterfte aan met name luchtwegklachten en hart- en vaatziekten. Wanneer risicoschattingen worden gemaakt met behulp van toonaangevende Amerikaanse studies, blijkt de omvang deze effecten groter te zijn dan de effecten geassocieerd kortdurende blootstelling aan hoge concentraties. Op basis hiervan wordt geschat dat langdurige blootstelling aan fijn stof leidt tot een levensduur-verkorting in de orde van een jaar gemiddeld voor de hele Nederlandse bevolking in vergelijking tot een leven lang zonder fijnstof. Er zijn risicogroepen waarvoor deze schatting hoger uit zal vallen, bijvoorbeeld voor mensen met een hartaandoening.

De lucht is schoner dan vroeger

zwareindustrie

Sinds de jaren zeventig wordt in Nederland gemeten hoeveel schadelijke stoffen er in de lucht zitten. Stoffen als zwaveldioxide, grof stof en benzeen waren vroeger een probleem. Door allerlei maatregelen zijn de gemiddelde concentraties de laatste jaren sterk gedaald.

De daling in de PM10-concentraties in de afgelopen periode komt door maatregelen bij verkeer, industrie en de energiesector. Door strengere eisen aan motorvoertuigen (zoals het verplichtstellen van roetfilters) is de fijnstofuitstoot verminderd. Echter, door een toename van het aantal gereden kilometers, zwaardere voertuigen, hogere snelheden en een hogere belading is het netto effect op de totale emissies beperkt.

 Jaargemidelden 1990 2020

Fijnstof en roet als maat voor gezondheidseffecten

Grootte stofdeeltjes

  • Fijnstof (PM10): kleiner dan 10 micrometer.
  • De kleine fractie van fijnstof (PM2,5): kleiner dan 2,5 micrometer.
  • Roet ontstaat als ultrafijnstof samenklontert. Het maakt deel uit van PM2,5.

Roet wordt vooral door verkeer uitgestoten. Voor elke 0,5 microgram roet per kubieke meter lucht extra waar mensen langdurig bloot aan staan leven zij gemiddeld drie maanden korter. De kleine fractie van fijnstof (PM2,5) wordt vaak als algemene indicator gebruikt voor alle gezondheidseffecten die met fijnstof zijn geassocieerd.

fijnstof

Situatie fijnstof inNederland:

roet

Langs grote wegen en in stadscentra zijn de roetconcentraties hoog.

De gedetailleerde landelijke roetkaart voor Nederland lijkt dan ook sterk op de wegenkaart.

De steden vallen duidelijk op. De Regio Eindhoven scoort hoog door aanwezigheid van veel bebouwing en snelwegen.

pm25

In de kaart voor PM2,5 zijn de steden en wegen minder prominent zichtbaar dan in de roetkaart. Verschillende gebieden met veel intensieve veehouderij (waaronder Zuid-Oost Brabant), bron van veel fijnstof, zijn daarentegen duidelijk aanwezig.

Meer informatie over fijnstof:

https://www.rivm.nl/media/milieu-en-leefomgeving/hoeschoonisonzelucht/

https://www.samenmetenaanluchtkwaliteit.nl

https://houtrookvrij.nl/zelf-meten/

Andere projecten
Ook in andere gemeenten zijn schone-lucht-initiatieven. Onderstaand staan er een paar.
Arnhems Peil.
In Arnhem hebben meer dan 250 Arnhemmers hebben zich aangemeld voor het Arnhemse LuchtData Burgermeetnet Project om samen met ons Arnhem op de fijnstofkaart te zetten. Er zijn meer dan 170 fijnstofmeters in elkaar gezet en thuis bij de deelnemers opgehangen zijn. Voor meer informatie: https://arnhemspeil.nl/acties/luchtdata-project.html

Luchtwachters Delft

De Luchtwachters van Delft maken zich zorgen over het effect van lokale luchtvervuiling op de gezondheid van bewoners.We willen de luchtkwaliteit te verbeteren door bronnen van luchtvervuiling te vinden en ze vervolgens aan te pakken. Voor meer informatie: https://luchtwachtersdelft.nl/